Bevers langs de Amstel?!

Lang geleden, in 1826, werd de laatste bever in Nederland gedood in Overijssel. Weer was een grotere zoogdiersoort uit Nederland verdwenen. En niet alleen uit Nederland.
Eigenlijk verdwenen in heel Europa de bevers uit rivieren


Dat kwam door onder andere door het wegverkeer, watervervuiling, bejaging (vlees en pels) en verdrijving door bebouwing en drooglegging van hun leefgebieden. Tot er maar enkele restpopulaties over waren in bijvoorbeeld Duitsland (Elbe etc.), Frankrijk (Rhône etc.). In delen van Noorwegen, de Baltische staten, Polen, Wit-Rusland e.d. bleven de bevers wel aanwezig in de riviersystemen

Bevers zie je bijna nooit. Ze zijn zeer schuw en leven volledig als nachtdieren. Zelf heb ik wilde bevers alleen maar gehoord, nooit gezien. Ik heb tweemaal in de jaren '90 met SNP op kanovakantie in Oost-Polen 200 km van de Biebrza (~biëpza) afgevaren. Biebr is het Poolse woord voor bever. Over de hele lengte, ook langs de oevers IN dorpjes, zie je daar vraat- en sleepsporen in de wilgen-, populieren- en ratelpopulierbosjes. In dichter beboste gedeelten vindt je om de paar honderd meter burchten en uitgegraven wandelkanalen. In zijarmen bouwen bevers dammen om de waterstand stabiel te houden. 's Nachts rommelden ze wel eens om onze kano's. Tijdens een late avond op het water om vleermuizen waar te nemen heb ik ze wel horen zwemmen. Bevers eten in de zomer vooral waterplanten en wortel en knollen.

Zoals ik het daar in Polen bij verschillende rivieren zag, doen de bevers in Polen meer aan rivierbeheer dan de mensen. Wat dat betreft zijn ze net Nederlanders. Misschien hebben onze voorouders de kunst wel afgekeken van de bevers! Toch razend zonde dat ze hier niet konden overleven.

Pas toen door betere mestwetgeving en schoonmaken van ons oppervlaktewater de kwaliteit van wateren sterk verbeterde was ons land mogelijk geschikt voor Otters en Bevers. Maar of dat ook werkelijk zo was, was onbekend. Bij het graven in modder komen bevers oude vervuilde grond tegen, hebben ze daar last van? De bomen waarvan ze de onderbast en het cambium van eten kunnen via hun wortels (giftige) zware metalen opnemen, vergiftigd dat ook bevers?
Ons land en water wordt heel druk gebruikt, dag en nacht. Levert dat niet erg veel stress op?

Na jaren onderzoek of uitzetten mogelijk was, kwam de keus elke bevers dan.
Er blijkt genetisch verschil tussen de westelijke bevers uit Frankrijk, Duitsland en Noorwegen en de oostelijke bevers uit de Russische en Wit-Russische regio's. Eindelijk, in 1988 was het zover dat de eerste Elbe-bevers in de Biesbosch werden uitgezet. In de beginjaren waren er onverwachte sterfgevallen.
Of het waar is weet ik niet, maar ik heb wel eens gelezen dat dat kon komen door het gebruikte narcosemiddel. Anders onderzoek duidt op een leverziekte. Daarnaast hebben de Biesbosch-bevers last van Cadmium-stapeling.
Maar al snel kwamen er nakomelingen. Ik heb via een camera een paar bevers met jongen gezien die in het Biesbosch Bezoekerscentrum werden gehouden. Nu groeit de Nederlandse populatie zo hard dat elk jaar 14% meer uurhokken worden bezet (bron: compendium voor de leefomgeving, bever).

Tot en met 2014 zijn er totaal 163 westelijke bevers uitgezet en er zijn nu 5 deelpopulaties. Naast de Biesbosch is dat in de Gelderse Poort gedaan.
In Flevoland ontsnapten in 2002 bevers uit het natuurpark en daar zijn nu al
14 burchten! Al die populaties verspreiden zich jaarlijks verder van uurhok naar uurhok. Sinds 2008 zijn er in Drente en Groningen bevers uitgezet. Ook zijn oostelijke bevers en kruisingen met westelijke bevers via herintroducties in België in Limburgse rivieren terecht gekomen. De 4 zuidelijke populaties hebben zich zo ver verspreid dat ze onderling dieren uitwisselen.
In 2012 zijn Flevoland-bevers  nota bene aangetroffen midden in Almere!

Het zal niet lang meer duren voor Biesbosch-bevers zich gaan vestigen langs de riviertjes in het Hollandse veenweidegebied. De Flevoland-bevers kunnen via de Randmeren naar de Vecht en de Eem. Het Amsterdam-Rijnkanaal en de A2 zijn dan de grootste obstakels om via de Vinkeveense Plassen de Waver, Drecht en Amstel te bereiken.

Vanuit de uitzetlocaties is dat maar 80 kilometer! Ik ben niet zo'n gokker, maar het zou zomaar kunnen dat over 10 jaar er beverknaagsporen zijn te vinden in de buitendijkse bosjes langs de Amstel en bevers rondzwemmen in de grachten rond de forten van de Waterlinie of het Zijdelmeer. Tuinbezitters aan het water moeten hun tuinen dan gaan afschermen, houdt er maar vast rekening mee!

 

Martin Tijdgat